« جون بهرام جور « 1 » به جانب بلاد أرمنيّه مىرفت ، اتّفاقا ره‌كذر او بر ديهى بود از تخوم « 2 » ساوه ، كه آن را طخرود « 3 » مىكويند ، بذين ديه آتشكدهء بنا نهاد ، و آتش در آن بر افروخت ، و بازارى در آن بديد كرد . و قم و رستآقهاىء آن را بنا نهاد ، و آن را ممجّان نام نهاد ، و بمزدجان « 4 » بارو كشيد » . و أبو عبد اللّه احمد بن محمّد بن اسحق همدانى الفقيه « 5 » ، چنين روايت كند ، در كتابى كه آن را « كتاب بلدان » نام كرده است ، كه : قم را قمسارهء « 6 » بن لهراسف بنا كرده است . و أبو عبد اللّه حمزة بن حسن اصفاهانى در « كتاب اصفهان » ياد كرده است : « كه جون عرب أشعريان بقم آمدند ، در جوانب قم در خيمها از موى نزول كردند . جون درين ناحيت متمكّن شدند ، در صحارى هفت ده ، خطّه و منزل ساختند ، و

--> خواهش ناصر الدين عبد الرحيم حاكم اسماعيلى قهستان - ، كه ابن النديم در « الفهرست » در ذيل ترجمه عبد اللّه بن المقفع از آن با نام « كتاب خداينامه في السير » ياد مىكند - فراهم آمد . ( 1 ) . مقصود همان بهرام ساسانى مشهور به بهرام گور است . ( 2 ) . كناره و حاشيه . ( 3 ) . اين روستا همچنان پابرجاست و در 35 كيلومترى غرب قم در جنوب جاده قم - ساوه ميان كاروانسرا سنگى و گازران قرار دارد ، و در زبان محلى و اهالى قم با ضبط طغرود خوانده مىشود . ( 4 ) . از روستاهاى پيرامون قم است ، كه به گفته افضل الملك « سفرنامه قم : 187 » از رودخانه مزديجان مشروب مىشود ، و همو احتمال داده است كه اين نام شايد معرّب ( مزدكان ) باشد . ( 5 ) . جغرافىدان مشهور همدانى معروف به ابن الفقيه ، نويسنده كتاب « البلدان » متوفاى حدود سال 290 ه ق ، كه ابن النديم در « الفهرست : 171 » درباره اين كتاب مىگويد : « أخذه من كتب الناس » . اين كتاب به اهتمام مولر در سال 1884 - 1891 ميلادى در دو جلد در ليدن چاپ شد ، و مختصر آن را نيز دخويه در يك جلد به سال 1885 م در ليدن چاپ نمود . اين كتاب يكى از منابع « تاريخ قم » است و در هفت مورد از اين كتاب نقل مىكند . ( 6 ) . در « انوار المشعشعين : 1 / 50 » اين نام قمارة بن لهراسب ضبط شده است .